1. Bên bàn thờ Chúa

Trong lễ nghi phụng vụ Giáo Hội Công giáo không chỉ có Linh mục trên bàn thờ, nhưng còn có những bạn trẻ phụ giúp cũng mặc phẩm phục phụng vụ trang trọng dành riêng cho họ. Những bạn trẻ lớp tuổi thiếu niên phụ giúp Linh mục bên bàn thờ là những trẻ em giúp lễ.

Điều kiện để trở thành người giúp lễ phải là người Công giáo đã chịu phép rửa tội, đã xưng tội rước lễ lần đầu rồi. Trước khi trở thành trẻ giúp lễ thực thụ, các em phải trải qua những giờ học giúp lễ cho thành thạo cùng có thời gian thực tập. Sau thời gian tập luyện, các em sẽ được chính thức thu nhận vào hội giúp lễ của giáo xứ.

Các xứ đạo bên Đức rất chú tâm đến việc đào tạo, khuyến khích các trẻ em vào Hội giúp lễ, như một Hội chính song song với các Hội đoàn khác. Vì qua hội giúp lễ có thể tập họp các trẻ em thanh thiếu niên trong xứ đạo lại cách tốt nhất.

Trẻ em Giúp lễ không chỉ là những người phụ giúp Linh mục, hay thầy phó tế trong việc cử hành lễ nghi phụng vụ trên bàn thờ, nhưng sự tích cực tham dự của họ còn làm cho bầu khí lễ nghi phụng tự trang nghiêm cùng sống động thêm lên, nhất là phẩm phục phụng vụ họ mặc, cùng tác phong thứ tự họ đứng qùy hay ngồi trên gian cung thánh.

Bạn trẻ giúp lễ cũng không chỉ có nhiệm vụ phụ giúp Linh mục dâng lễ cử hành lễ nghi phụng vụ, nhưng họ còn góp phần đại diện cộng đoàn dân Chúa thi hành những phận vụ trong lễ nghi phượng thờ Chúa.

2. Nhiệm vụ bên bàn thờ

Một lễ nghi phụng vụ có nhiều trẻ giúp lễ chung quanh bàn thờ, sẽ tạo nên không khí trang trọng rộn ràng ngày đại lễ.

Thông thường người giúp lễ cùng với linh mục chủ tế đi từ phòng áo ra bàn thờ ngay từ lúc đầu lễ. Họ mang Sách lễ, Chén lễ, Bình đựng bánh lễ , Rượu Nước lên bàn thờ, đổ nước cho Linh mục rửa tay phần dâng lễ, rung chuông lúc chủ tế truyền phép, thu cất bình chén lễ sau phần rước lễ và khi lễ nghi kết thúc, họ cùng linh mục đi vào phòng áo.

Những dịp lễ trọng ngoài phận vụ căn bản đó, còn có thêm nhiều trẻ em giúp lễ với những công tác khác nhau, như Thurifer cầm bình hương và Navicular cầm tầu đựng hương dẫn đầu, Cruziferar cầm Thánh gía , Ceroferare cầm nến đi trước linh mục chủ tế hay thầy Phó tế. Ngoài ra còn có những nơi vào ngày lễ trọng thêm một vài em giúp lễ cầm cờ cùng đi rước ra bàn thờ. Trong lễ nghi có Giám mục chủ sự còn thêm hai em giúp lễ cầm chiếc Gậy mục tử và Mũ Mitra của Giám mục nữa.

Vai trò bên bàn thờ của người Giúp lễ bên cạnh Linh mục nói lên sự đa dạng sống động trong đời sống đức tin, như Thánh Phaolô đã viết về nhiệm vụ của mỗi người tín hữu: “Khi anh em hội họp, người thì hát thánh ca, người thì giảng dạy, người thì nói lời mặc khải, người thì nói tiếng lạ, người thì giải nghĩa: tất cả những điều ấy đều phải nhằm xây dựng Hội Thánh”. (1cor 14,26)   

Ngay từ thời Trung cổ đã có giúp lễ bên bàn thờ, nhưng chưa có quy định rõ ràng. Mãi đến năm 1947, Đức Piô 12. trong Tông hiến Mediator Dei, đã chính thức nói đến vai trò của người Giúp Lễ không thuộc hàng giáo sĩ. Từ đó hội các trẻ em giúp lễ có nền tảng phát triển linh hoạt sâu rộng thêm ra.

Tới thời điểm năm 70 của thế kỷ thứ 20. bạn trẻ giúp lễ chỉ là những trẻ em nam giới. Nhưng từ thời điểm đó nhiều xứ đạo Công giáo bên xã hội Âu châu đã cho các trẻ em nữ giới được giúp lễ bên bàn thờ.

Ngày 15.03.1994 Thánh Bộ về Bí tích phượng tự đã viết thư chính thức công nhận quyền qui định cho phụ nữ, trẻ em nữ giới được đảm trách phần vụ phụ giúp bên bàn thờ trong các lễ nghi phụng vụ là quyền của các Giám mục địa phương qui định cho phép.

Dầu vậy cũng vẫn có ý kiến không muốn cho trẻ em nữ giới làm giúp lễ như các em nam giới. Nhưng về phương diện thần học không có lý do gì để không cho nữ giới được tham dự vào phần vụ giúp lễ bên bàn thờ. Hơn nữa Công đồng Vaticanô thứ hai cũng đã có quy định rõ ràng rằng, phần vụ của người giúp lễ bên thờ là nhiệm vụ trong lễ nghi phụng tự cùng là ý nghĩa tham dự vào Thánh lễ của hết mọi người tín hữu Công giáo.

Trong các xứ đạo Công giáo bên Âu châu, Hội giúp lễ có tổ chức vững vàng gồm cả trẻ em bạn trẻ nữ lẫn nam. Và hầu như khắp nơi trên thế giới đều có các em bạn trẻ Giúp lễ cả nam giới lẫn nữ giới.

Theo nhận xét của nhiều cha xứ người Đức, xứ đạo nào có gia đình Công giáo Việt Nam cư ngụ, các trẻ em bạn trẻ người Công giáo Việt Nam hăng say tham gia vào hội Giúp lễ ở đó nhiều hơn. Và các em Giúp lễ này là những em chăm chỉ trung thành với công tác phần vụ Giúp lễ ở bàn thờ hằng tuần hăng say nhất.

Theo thống kê năm 2009 ở nước Đức có 436.228 trẻ em bạn trẻ giúp lễ. Ở nước Áo có 50.000 trẻ em bạn trẻ giúp lễ phục vụ bên thờ.

***

Niềm vui trong đời sống, và cả nơi đời sống đức tin, luôn là điều cần thiết, nhất là với người trẻ.

Các trẻ em bạn trẻ tham gia vào hội giúp lễ vừa tiếp nhận niềm vui từ việc phục vụ bên bàn thờ Chúa, và vừa mang lan tỏa niềm vui đến cho người khác cùng tham dự sống đức tin qua nghi lễ phụng vụ thờ kính Thiên Chúa.

“Et introibo ad altare tuum

ad Deum qui laetificat iuventutem meam.” (Psalm 42,4)

“Con sẽ bước tới bàn thờ Thiên Chúa,

tới gặp Thiên Chúa, nguồn vui tuổi xuân xanh lòng con.” (Tv 42,4).

Mùa Hè, 04.08.2010

Lm. Đaminh Nguyễn Ngọc Long